fbpx class="post-template-default single single-post postid-14313 single-format-standard wp-custom-logo wp-embed-responsive post-image-above-header post-image-aligned-center sticky-menu-fade mobile-header mobile-header-logo no-sidebar nav-float-right fluid-header separate-containers active-footer-widgets-0 header-aligned-left dropdown-hover featured-image-active elementor-default" itemtype="https://schema.org/Blog" itemscope>

Yoga Khác và Giống Thiền ở Những Điểm Nào?

Hôm nay có một bạn pm hỏi mình câu này. Vì mình đã và đang luyện tập cả hai bộ môn cũng như giảng dạy cả hai nên mình xin phép trả lời câu này bằng một bài viết để các bạn đọc tham khảo.

I- Định Nghĩa của Thiền và Yoga

Đầu tiên để biết điểm giống và khác nhau, mình phải biết khái quát định nghĩa của cả hai.

1) Thiền là gì? What is Meditation or Mindfulness?

a) Định nghĩa của Thiền và Mindfulness

Thiền, hay được biết đến qua những tên khác như Thiền định, tiếng Anh có thể được gọi là Meditation hay Mindfulness.

Có rất nhiều định nghĩa khác nhau về Thiền, tuy nhiên với bản thân mình, định nghĩa hay và đúng nhất đó là Thiền là một sự luyện tập và rèn luyện để tâm trí đạt được sự tập trung nhất định.

Chúng ta có thể tập trung vào một vật, vào hơi thở, hay vào một hình ảnh, câu niệm chú. Thông qua sự rèn luyện để đạt được sự tập trung này, có thể chúng ta sẽ cảm thấy tâm trí được thoải mái, bớt suy nghĩ và bớt bị ảnh hưởng bởi những yếu tố tác động từ bên ngoài hay bởi những cảm xúc, cảm giác bên trong cơ thể.

Bởi vì hàng ngày chúng ta suy nghĩ rất nhiều, ngay cả khi đi ngủ mình cũng không ngừng suy nghĩ hoặc các giác quan của chúng ta luôn hoạt động. Việc chúng ta ngồi xuống và luyện tập Thiền giúp cho mình dọn dẹp những suy nghĩ, luyện tập cho bản thân biết cách nghỉ ngơi hoàn toàn khi cần thiết.

Hơn nữa, Mindfulness, hay từ tiếng Việt được Google dịch là chánh niệm, một phần của Thiền, dạy cho chúng ta biết cách có khả năng nhận thức, cảm nhận, và “có mặt ở đây” hoàn toàn trong bất kỳ hoạt động nào chúng ta làm hay địa điểm nào chúng ta đang ở.

Ví dụ như nếu chúng ta đang ăn thì mình sẽ tập trung hoàn toàn vào việc ăn, nếu đang đi với bạn bè người thân thì chúng ta sẽ thực sự học cách kết nối, tôn trọng quãng thời gian dành cho nhau.

Thiền là một kỹ năng cần một sự luyện tập đều đặn như bất kỳ môn thể thao hay môn học nào. Chỉ khi chúng ta luyện tập đều đặn và hết sức mình, thì chúng ta mới thấy những kết quả Thiền mang lại trong cuộc sống cũng như với bản thân.

b) Thiền có liên quan gì tới tôn giáo hay Phật hay không?

Nếu tìm hiểu về lịch sử của Phật và Thiền, chúng ta sẽ biết Thiền có trước khi Phật xuất hiện và cũng không ai rõ Thiền xuất hiện từ khi nào, nhưng có thể kết luận Thiền là một sự luyện tập độc lập không phải do Phật tìm ra và không phải do tôn giáo nào tạo dựng nên.

Phật nhờ biết đến Thiền mà thức tỉnh, và Phật đóng góp công lớn vào việc đưa Thiền phát triển tới mọi người. Vì Phật là một trong những người hiếm hoi đưa Thiền phổ biến rộng rãi nên về sau này Thiền thường được gán ghép với hình ảnh của Phật.

Tuy nhiên, Thiền không phải là một tôn giáo và việc luyện tập Thiền hay Mindfulness không liên quan tới việc bạn gia nhập tới một tôn giáo. Trong vài thập kỷ trở lại đây, Thiền và Mindfulness càng ngày càng phát triển và được đón nhận rộng rãi hơn ở các nước phương Tây, cũng như bởi mọi tầng lớp và tôn giáo vì người ta nhận ra Thiền không liên quan tới tôn giáo và việc luyện tập Thiền thực sự có ích cho cuộc sống hàng ngày.

2) Yoga là gì? What is Yoga or Asana?

a) Định nghĩa của Yoga

Yoga là một bộ môn Triết Lý rộng lớn có lịch sử gần 5000 năm ở Ấn Độ bao gồm rất nhiều loại luyện tập về thân và tâm. Trong Yoga có thể bao gồm các luyện tập về đạo đức, các bài tập thể chất, điều tiết hơi thở, điều tiết sự tập trung của tâm trí và vân vân. Mục đích cuối cùng của Yoga là sự hợp nhất giữa thân, tâm, và linh hồn của chúng ta.

Tuy nhiên, ở thế giới hiện đại, Yoga thường chỉ biết đến thông qua Asana, một nhánh nhỏ trong Yoga.

b) Asana là gì?

Asana về bản chất là tư thế ngồi trong Thiền, tuy nhiên về sau này phát triển hơn với rất nhiều tư thế uốn lượn đủ kiểu, chủ yếu là hoạt động thể chất, luyện tập các tư thế mà chúng ta thường thấy trong thế giới Yoga hiện đại. Định nghĩa phổ biến của một Asana tức là trạng thái ở trong một tư thế đủ lâu và cảm thấy thoải mái trong tư thế đó.

c) Có bao nhiêu nhánh trong Yoga?

Có tất cả 8 nhánh trong Yoga. Asana là nhánh thứ 3. Nhánh 1 và 2 là Yamas và Niyamas, hai nhánh chuyên về luyện tập kỷ luật của bản thân và đạo đức trong xã hội. Nhánh 4 là Pranayama, sự luyện tập điều tiết hơi thở. Nhánh 5 đến Nhánh 8 thuộc về sự điều khiển tập trung về một điểm và đạt trạng thái cao nhất trong việc luyện tập của Yoga, trạng thái Samadhi.

d) Yoga có liên quan gì tới tôn giáo hay Phật không?

Hiểu biết về lịch sử của Yoga, Yogi, và Phật cho thấy Phật từng theo học các Yogi, tức các bậc “thánh” trong Yoga trước khi thức tỉnh. Bởi vậy có thể trong một số hình ảnh, câu chữ, hay biểu tượng của Phật liên quan tới Yoga. Tuy nhiên, Yoga không phải là một tôn giáo hay một tín ngưỡng.

Yoga là một bộ môn triết lý và thực hành, đòi hỏi phần lớn sự thực hành từ người luyện tập, chứ không phải hiểu biết lý thuyết không. Trong Yoga không có gì là mê tín hay cầu may cầu phước. Một người luyện tập Yoga phải thực hành về cả thân tâm lẫn thể xác để hiểu hết được bộ môn này.

II- Sự Giống Nhau của Thiền và Yoga

Hiểu được định nghĩa của Yoga và Thiền. Vậy Yoga và Thiền “giống nhau” ở điểm nào?

1) Đều là sự luyện tập trường kỳ

Cả Yoga và Thiền đều là những sự luyện tập trường kỳ, đòi hỏi sự cố gắng và tập trung từ người thực hành. Trong Yoga có một câu nói rất hay của Pattabhi Jois đó là:” Yoga là 99% sự thực hành, và chỉ 1% lý thuyết.” Không chỉ Yoga, Thiền cũng vậy. Cả hai đòi hỏi sự thực hành và luyện tập rất nhiều.

2) Rèn luyện sự tập trung, being present

Cả Yoga và Thiền đều sẽ luyện tập cho chúng ta sự tập trung về một điểm, sự hợp nhất giữa thân và tâm, mối quan hệ giữa thế giới bên ngoài và bên trong của chúng ta. Sau khi luyện tập Yoga và Thiền, chúng ta sẽ cảm thấy tập trung hơn, kiên nhẫn hơn, nhận thức và cảm nhận tốt hơn bất kì hoạt động nào chúng ta làm hoặc địa điểm nào chúng ta đang ở.

3) Không thi đua với ai cả

Dù là những bộ môn luyện tập, nhưng Yoga và Thiền không phải là những bộ môn thi đấu. Chúng ta không thi đấu với ai, và cũng không thi đấu với bản thân của chúng ta.

Yoga và Thiền đơn giản là một sự luyện tập cần phải làm hàng ngày cần thiết cho thân và tâm, giống như chúng ta quét dọn nhà cửa, hay đánh răng vậy.

4) Hơi thở có một sự quan trọng nhất định

Trong cả Yoga và Thiền, hơi thở mang một tầm quan trọng nhất định. Yoga và Thiền đòi hỏi chúng ta phải luyện tập nhận thức và cảm nhận được hơi thở của bản thân, bởi vì hơi thở là sự sống, là thứ kết nối thế giới bên ngoài và bên trong của chúng ta.

III- Sự Khác Nhau Giữa Thiền và Yoga

1) Thiền thuộc một nhánh nhỏ trong Yoga

Thực ra mà nói, Thiền chỉ thuộc một nhánh nhỏ trong Yoga. Thiền bắt đầu xuất hiện từ nhánh thứ 3, tức Asana, trong Yoga. Việc luyện tập tư thế ngồi Thiền trong Yoga có thể coi là một trong những bước đi đầu tiên trong việc luyện tập sự tập trung và điều tiết hơi thở trong Yoga.

2) Thiền và Asana

Nếu hiểu định nghĩa Yoga theo hướng Asana, tức việc luyện tập các động tác thì Thiền là một bộ môn khá là “thụ động” tức là chỉ ngồi một chỗ và luyện tập. Tất nhiên, nếu ta tính luôn cả việc luyện tập Thiền trong cuộc sống, như đưa Mindfulness (chánh niệm) vào việc đi đứng, ăn, ngủ, hay các hoạt động thì Thiền vẫn mang một chút hoạt động “thể chất”.

Tuy nhiên, dù gì đi nữa, Asana, hay Yoga trong thế giới hiện đại, với những bài flow và các động tác vẫn “sôi động” và đỡ “thụ động” hơn việc ngồi một chỗ của Thiền nhiều.

Trong Thiền có Thiền động và Thiền tĩnh. Thiền tĩnh tức ngồi một chỗ và luyện tập, còn Thiền động tức làm những hoạt động và luyện tập Thiền cùng lúc, Yoga hay Asana là một trong số đó.

3) Các quy tắc và luật lệ khi luyện tập

Nếu các bạn đi tập và học Thiền, các bạn thường sẽ phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy tắc hơn khi các bạn đi tập hay học Yoga. Ví dụ, các bạn sẽ phải mặc quần áo kín kẽ hơn, cũng như phải giữ sự im lặng tuyệt đối. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là không có luật lệ nghiêm khắc trong Yoga, chỉ là ở thế giới Yoga hiện đại, luật lệ và quy tắc không được giữ chặt chẽ như khi các bạn đi học Thiền.

Kết Luận:

Có rất nhiều điểm giống và khác nhau trong Yoga và Thiền. Tuy nhiên, đây là hai bộ môn luyện tập cần thực hành để hiểu, không nên bàn luận lý thuyết quá nhiều.

~~

Nguyên Yoga là studio đầu tiên tại Sài Gòn mang Yoga và Thiền Đương Đại về với giới trẻ và người làm văn phòng Việt Nam và Quốc Tế. Đăng ký học tại lớp, văn phòng, event hoặc học 1-1 cá nhân:
> Facebook: m.me/nguyenyogi
> Điện thoại: 086.986.4205 (Whatsapp, Zalo)
> Instagram: https://www.instagram.com/ngonamnguyen/
> Youtube: https://www.youtube.com/c/ngonamnguyen

Leave a Comment